ZAMEK DĘBNO

W tych okolicach, w drugiej połowie XIII wieku, ród Gryfitów wznosił pierwsze umocnienia obronne. Była to skromna rezydencja zbudowana z drewna i ziemi, osadzona na niewielkim wzniesieniu i otoczona fosą. Po kolejnych zmianach własnościowych, zamek przeszedł w ręce rodu Pobogów, a następnie w XIV wieku został dziedzictwem Odrowążów.

W latach 1470-1480 kasztelan krakowski i kanclerz wielki koronny Jakub Dębiński, z rodu Odrowążów, zdecydował się na gruntowną przebudowę rezydencji na murowany zamek. Nowa struktura miała nieregularny plan zbliżony do prostokąta, z czterema skrzydłami i dwiema basztami w narożach. Na parterze zachodniego skrzydła znajdowała się ogromna komnata zwaną Koncertową, a na pierwszym piętrze pomieszczenia mieszkalne i reprezentacyjne.

W kolejnych wiekach zamek przechodził przez ręce różnych rodów, w XVIII wieku trafił w posiadanie Tarłów, a później Lanckorońskich, Rogowskich i Rudnickich. W XIX wieku uległ pożarowi, który głównie zniszczył wnętrza. Od 1835 roku zamek był własnością Jastrzębskich, którzy panowali aż do 1945 roku.

Po wojnie zamek służył jako posterunek Milicji Obywatelskiej, a od lat 70. XX wieku został gruntownie odrestaurowany. Obecnie pełni funkcję filii Muzeum Okręgowego w Tarnowie, zachowując w sobie historię i kulturę tych ziem.

W dawnych czasach, w zamku w Dębnie, rozgrywała się historia miłości i tajemnicy. Piękna panna Tarłówna, córka właściciela zamku, zakochała się głęboko w ubogim dworzaninie Jaśku. Niestety, ojciec dziewczyny, zaniepokojony tą miłością, zabił Jaśka. Panna Tarłówna stanęła przed wyborem: wyjść za bogatego szlachcica, którego jej ojciec wybrał, albo zostać zamkniętą w zamkowej wieży. Wybrała wieżę. Legenda głosi, że została zamurowana wraz z posagiem złota, jej posagu.

W poszukiwaniu skarbu w XIX wieku rabusie zdemolowali zamek, niszcząc podłogi, stropy i ściany, lecz nigdy nie odnaleźli złota. Panna Tarłówna, choć spoczęła w ziemi, czasem ukazuje się wybranym, kontynuując swoją tajemniczą obecność.

Dziś legenda o Złotym Warkoczu przyciąga rycerzy z całego świata, którzy rywalizują o to legendarną nagrodę na turniejach bractw rycerskich organizowanych w zamku. Czy odważysz się stanąć w ich szeregach?

Niektórzy twierdzą też, że coś niepozwalającego obejść zamku trzykrotnie krąży wokół niego. Czy odważysz się sprawdzić tę tajemnicę? Jeśli tak, miejcie w bagażniku miecz, w sercu odwagę i szczęście w boju - bo kto wie, może wrócicie do domu z nagrodą i opowieścią o swojej odwadze.

Historia Nowego Sącza sięga XIII wieku, kiedy na jego obecnym obszarze znajdowała się wieś Kamienica. Około 1280 roku wieś stała się własnością biskupa krakowskiego, Pawła z Przemankowa. Dzięki jego staraniom, w 1292 roku, na mocy przywileju króla Wacława II, wieś przekształcono w miasto, jedno z nielicznych założonych w Polsce podczas jego panowania. Miasto zostało założone na prawie niemieckim, a jego nazwa pochodzi od sąsiedniego Starego Sącza. Nazwa „Nowy Sandacz” pojawiła się około 1329 roku, a obecna forma została utrwalona pod koniec XVIII wieku. Od początku istnienia miasta istniał silny związek z pobliskim Starym Sączem. Pierwsi osadnicy pochodzili ze Starego Sącza, a klaryski z tamtejszego klasztoru założyły swój zakon także w Nowym Sączu. Miasto uzyskało szereg przywilejów, takich jak organizacja dorocznego jarmarku, prawo bicia własnej monety, pobieranie ceł, prawo miecza oraz monopol na produkcję i sprzedaż piwa w okolicy.

W XIV i XV wieku Nowy Sącz przeżywał okres rozkwitu, stając się ważnym ośrodkiem gospodarczym i kulturalnym. Położenie przy kluczowych szlakach handlowych, w tym tzw. bursztynowym szlaku, sprzyjało rozwojowi rzemiosła i handlu. W 1329 roku, za panowania Władysława Łokietka, Nowy Sącz zawarł układ handlowy z Krakowem, który uregulował handel z Węgrami, a także określił zasady podróży kupców sądeckich do Gdańska przez Kraków.

Miasto rozwijało się dynamicznie także dzięki przywilejom nadawanym przez Kazimierza Wielkiego, który zbudował tu zamek królewski i otoczył miasto murami obronnymi. Nowy Sącz stał się siedzibą kasztelana i starosty oraz ważnym punktem obronnym na południowej granicy Polski. Miasto często gościło monarchów, takich jak Ludwik Węgierski, Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło, książę Witold i Władysław Warneńczyk. Kazimierz Jagiellończyk wysłał tu swoich synów na nauki, które prowadzili Jan Długosz i Kallimach. Prestiż miasta wzrósł jeszcze bardziej po podniesieniu fary św. Małgorzaty do rangi kolegiaty przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego w 1448 roku i utworzeniu archidiakonatu nowosądeckiego.

XVI wiek przyniósł dalszą prosperity, a Nowy Sącz był jednym z największych płatników podatków w Małopolsce. W czasach reformacji miasto stało się ośrodkiem działalności arian, którzy zdobyli poparcie miejscowej szlachty.

W XVII wieku znaczenie miasta zaczęło maleć z powodu klęsk żywiołowych, epidemii oraz skutków potopu szwedzkiego, kiedy to miasto zostało zniszczone, a następnie odbite przez lokalnych mieszkańców i wojska dowodzone przez braci Wąsowiczów w 1655 roku.

W XVIII wieku, mimo prób ożywienia gospodarczego, Nowy Sącz nie odzyskał dawnej świetności z powodu wojen, pożarów i okupacji. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, miasto znalazło się pod zaborem austriackim, a jego klasztory zostały zlikwidowane.

Okres autonomii galicyjskiej przyniósł ożywienie gospodarcze i rozwój infrastruktury miejskiej. W XIX wieku, Nowy Sącz stał się ważnym węzłem kolejowym i ośrodkiem kulturalnym. Jednak rozwój miasta został przerwany przez I wojnę światową, mimo że nie doznało ono większych zniszczeń.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, Nowy Sącz kontynuował swój rozwój w okresie międzywojennym, stając się ważnym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym. W 1939 roku, przed wybuchem II wojny światowej, liczba mieszkańców wynosiła około 34 tysiące. Niestety, wybuch wojny zahamował rozwój miasta, które zostało okupowane przez Niemców i stało się miejscem działań ruchu oporu.

Po wojnie, Nowy Sącz przystąpił do odbudowy, a dzięki tzw. eksperymentowi sądeckiemu, miasto i region zaczęły się dynamicznie rozwijać. W 1975 roku miasto uzyskało status wojewódzki, co przyczyniło się do dalszego wzrostu. Od 1999 roku Nowy Sącz jest stolicą powiatu w województwie małopolskim.