Jeden z najrozleglejszych morawskich zamków, ulokowany na występie skalnym
Zamek Veveří, położony około piętnaście kilometrów na północny zachód od centrum Brna, należy do najstarszych i najbardziej malowniczych warowni na Morawach. Usytuowany na skalistym, wydłużonym grzbiecie dominującym nad doliną rzeki Svratki, od wieków stanowi jeden z najważniejszych punktów strategicznych regionu. Jego historia, rozciągająca się na ponad osiem stuleci, jest nierozerwalnie związana zarówno z dziejami Moraw, jak i z losami licznych rodów szlacheckich, które kolejno przejmowały nad nim władzę.
Pierwsza warownia powstała tu już w XII wieku, w czasach władzy dynastii Przemyślidów, kiedy Morawy były terenem wymagającym silnego systemu obronnego. Zamek miał wówczas charakter grodu strażniczego, zabezpieczającego szlaki handlowe i pełniącego funkcję administracyjną. W XIII wieku, w okresie panowania Przemysła Ottokara II, Veveří zyskało rangę królewskiej rezydencji, a jego najstarsze elementy – masywne mury obwodowe, pierwotny bergfried i zabudowania mieszkalne – ukształtowały charakter średniowiecznej fortecy.
W kolejnych stuleciach zamek często zmieniał właścicieli, co miało ogromny wpływ na jego wygląd i znaczenie. W XIV wieku trafił w ręce rodu Kunštátów, jednego z najważniejszych rodów morawskich, z którym wiąże się postać późniejszego króla Czech, Jerzego z Podiebradów. Veveří umocniono wtedy architektonicznie, rozbudowano jego system obronny i przystosowano do potrzeb rosnącej administracji. W tym samym czasie władali nim również panowie z Lipy, ród Ronovców, którzy uczynili z zamku ośrodek polityczny o dużym znaczeniu.
XV wiek przyniósł burzliwy okres wojen husyckich, podczas których zamek był kilkukrotnie oblegany, jednak dzięki solidnym umocnieniom nigdy nie uległ całkowitemu zniszczeniu. W późniejszym okresie Veveří przeszło w ręce Boskoviców, którzy przekształcili je zgodnie z duchem renesansu, nadając mu bardziej reprezentacyjny charakter. Ród Žerotínów, jeden z najpotężniejszych rodów protestanckich na Morawach, nadał zamkowi nowe skrzydła mieszkalne, renesansową kaplicę oraz liczne dekoracje architektoniczne, jednak po bitwie pod Białą Górą zostali pozbawieni własności.
Kolejnymi właścicielami byli Sinzendorfowie, a później ród Stockau, który w XVIII i XIX wieku przebudował część wnętrz zgodnie z barokowymi i klasycystycznymi trendami. Ostatnimi prywatnymi właścicielami zamku była rodzina de Forest, wywodząca się z angielskiej arystokracji. To właśnie z tego okresu pochodzi wiele relacji dotyczących wizyt ważnych osobistości, między innymi młodego Winstona Churchilla, który miał okazję odwiedzić zamek podczas podróży po Europie na początku XX wieku. Po II wojnie światowej, w wyniku dekretów Beneša, zamek został przejęty przez państwo czechosłowackie, po czym przez dziesięciolecia popadał w stopniową degradację. Wiele budynków znalazło się w złym stanie technicznym, a niektóre fragmenty warowni bliskie były zawaleniu. Dopiero po roku 2000 rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę prace konserwatorskie, mające na celu odtworzenie dawnej świetności rezydencji.
Architektura zamku stanowi dziś unikalne połączenie stylów rozwijających się na przestrzeni wieków. Najstarsza część, czyli tzw. Górny Zamek, zachowała surowy gotycki charakter z charakterystycznym bergfriedem, masywnymi murami obronnymi i średniowiecznym układem obwodowym. Dolny Zamek powstawał stopniowo, odpowiadając wymogom administracyjnym i gospodarczym rodu władającego rezydencją. Renesansowe skrzydła z krużgankami, reprezentacyjne sale Boskoviców i Žerotínów, barokowe modernizacje rodu Stockau oraz XIX-wieczne elementy neogotyckie tworzą architektoniczną mozaikę, którą doskonale widać z poziomu doliny Svratki oraz tafli Jeziora Brneńskiego.
Położenie zamku jest równie istotne jak jego historia. Dolina rzeki Svratki, przekształcona w latach trzydziestych XX wieku w sztuczny zbiornik Brněnská přehrada, stała się jednym z najważniejszych obszarów rekreacyjnych w Czechach. Otaczające zamek lasy bukowe i dębowe, urozmaicone skalnymi wychodniami i stromymi zboczami, stanowią jeden z najpiękniejszych krajobrazów południowych Moraw. Obszar ten, bogaty w faunę i florę, jest siedliskiem licznych gatunków chronionych, wśród których znajdują się nietoperze, muflony, daniele oraz ptactwo wodne. Dzięki temu teren wokół zamku stał się popularnym miejscem turystyki pieszej i rowerowej, a rejsy wycieczkowe po zalewie pozwalają podziwiać panoramę Veveří z perspektywy wody, która w sposób szczególny podkreśla monumentalność warowni.
Zamek Veveří stanowi dziś symbol długiej i wielowątkowej historii Moraw, będąc jednocześnie świadectwem złożonej historii właścicielskiej i architektonicznej. Od strażniczej warowni przemyślidzkiej, poprzez rezydencję możnych rodów, aż po romantyczną siedzibę arystokracji – zamek zachował w sobie ślady wszystkich epok, którym przyszło mu towarzyszyć. Jego znaczenie obejmuje zarówno rolę militarną, administracyjną i kulturową, jak i wpływ na kształtowanie krajobrazu oraz działalność ludzką w dolinie Svratki.
Dziś, po udanej restauracji, Veveří ponownie jest jedną z najważniejszych atrakcji południowych Czech, przyciągając turystów, miłośników historii i badaczy dziejów średniowiecza, którzy mogą w jego murach odczytywać opowieść o dawnym życiu, konfliktach i ambicjach wpisanych w dzieje Moraw.
Kromierzyż, malownicze miasto o bogatej historii, swój początek zawdzięczało osadnictwu targowemu, rozwijając się na skrzyżowaniu istotnych szlaków handlowych. W XII wieku, w okresie kolonizacji kościelnej, stało się majętnością biskupów ołomunieckich. Otrzymując prawa miejskie w drugiej połowie XII wieku, miasto doznało jednak ogromnych zniszczeń podczas wojen religijnych w XIV wieku.
Po roku 1848, kiedy to Kromierzyż było areną ustawodawczych obrad cesarskiego sejmu, nastał okres dynamicznego rozwoju, który zaowocował osiągnięciem przez miasto szczytu kulturalnej i artystycznej świetności. Jednak Kromierzyż nie tylko fascynuje swoją historią i architekturą, ale także otaczającą go przyrodą, bogatą w atrakcje. Corocznie jest miejscem licznych festiwali muzycznych, wystaw, konferencji i kongresów.
Pałac w Kromierzyżu, wzniesiony w XVII wieku na starszych fundamentach, stanowi wyjątkowy przykład średniowiecznej barokowej rezydencji arystokratycznej, otoczonych pięknymi ogrodami: Ogród Pałacowy (Podzámecká zahrada) w naturalnym parku krajobrazowym o charakterze angielskim oraz wczesnobarokowy Ogród Kwiatowy (Květná zahrada).
Ten malowniczy zespół pałacowy i ogrodowy został w 1998 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, co podkreśla jego niezwykłą wartość historyczną i kulturową. Oferując wspaniałe widoki na zamek i otaczające je ogrody, Kromierzyż zachwyca swoją niepowtarzalną atmosferą i pięknem, przyciągając licznych turystów z całego świata.
Zamek Šternberk
Zamek Šternberk, położony na Morawach nad doliną rzeki Sitki, należy do najważniejszych średniowiecznych warowni regionu. Został założony około 1253 roku przez Zdeslava z Divišova, protoplastę rodu panów ze Šternberka, jako strategiczna twierdza kontrolująca ważne szlaki handlowe p »
Zamek Bouzov
Zamek Bouzov, położony w północnych Morawach na skraju Wyżyny Drahańskiej, należy do najbardziej malowniczych i rozpoznawalnych warowni Czech. Jego początki sięgają przełomu XIII i XIV wieku, kiedy powstał jako gotycka twierdza strzegąca ważnych szlaków handlowych oraz granic dóbr na »
Zamek Hluboká nad Vltavou
Zamek Hluboká to naprawdę wyjątkowe miejsce, które przyciąga zarówno miłośników historii, romantyków, jak i fanów sportu. Jego neogotycka architektura sprawia, że często jest uważany za najpiękniejszy zamek w Czechach. Początkowo zamek Hluboká pełnił funkcję strażnicy i został »
Zamek Hradec nad Moravicí
Za Opawą, w miasteczku Hradec nad Moravicí (polska nazwa Grodziec Golęszycki), znajduje się bardzo ciekawy zespół pałacowo-zamkowy. Zamek stał tam już w czasach gotyku, ale na przełomie XVI i XVII wieku został przebudowany w stylu renesansowym. Jego właścicielem od 1733 roku byli ksią »
Zamek Helfštýn
Helfštýn – jeden z największych zamków w Czechach, położony w miejscowości Týn nad Bečvou niedaleko Lipníka nad Bečvou. Zamek został założony pod koniec XIII wieku przez Bedřicha z Linavy. W następnych wiekach należał do majątku kilku szlacheckich rodów, przede wszystkim moraws »
Zamek Vranov nad Dyjí
Zamek Vranov nad Dyjí, malowniczo położony na skalistym cyplu nad przełomem rzeki Dyji w południowych Morawach, należy do najbardziej imponujących rezydencji obronnych Czech. Jego początki sięgają pierwszej połowy XII wieku, kiedy wzniesiono tu wczesnośredniowieczną warownię strzegąc »
Zamek Veveří
To gotycki zamek królewski, który służył również jako dworek myśliwski. Zamek był w posiadaniu różnych rodzin szlacheckich, a jego historia przeplata się z wieloma mitami i legendami. Dziś jest obiektem licznych wydarzeń kulturalnych i społecznych. U podnóża zamku znajduje się prz »
Zamek Sovinec
Zamek Sovinec, położony w północnych Morawach w górzystym regionie Nízký Jeseník, należy do największych i najważniejszych warowni Czech. Jego początki sięgają pierwszej połowy XIV wieku, kiedy został założony przez ród Vartemberków jako potężna twierdza strzegąca szlaków han »
Zamek Loket
Zamek Loket to malowniczy zamek wznoszący się nad rzeką Ohře w Czechach Zachodnich. Zbudowany w XIII wieku w stylu romańsko-gotyckim, zamek Loket był świadkiem wielu wydarzeń historycznych. Jego położenie na skalistym cyplu nad rzeką sprawia, że prezentuje się jak z bajki. Zamek jest po »
Zamek Frýdlant
Zamek Frýdlant to jedno z najważniejszych i największych zabytkowych miejsc w północnych Czechach, przyciągającego wielu turystów. Pierwotnie gotycki zamek został przekształcony w renesansowy pałac, który obecnie zachwyca gości pięknymi wnętrzami i kolekcjami o ogromnym znaczeniu hist »
Zamek Hrubá Skála
Renesansowy zamek był zbudowany na skałach piaskowcowych w miejscu średniowiecznego zamku z XIV wieku. W 1804 roku powstał tu park angielski, a w 1859 roku zamek przywrócono do stylu gotyckiego. Zachodnią część placu przed zamkiem zamyka nowogotycki kościół św. Józefa. Zamek stoi na d »
Zamek Kost
Zamek Kost, położony w sercu Czeskiego Raju w północnych Czechach, należy do najlepiej zachowanych średniowiecznych warowni w kraju. Jego budowę rozpoczęto w pierwszej połowie XIV wieku z inicjatywy Beneša z Vartemberka, który wzniósł potężną twierdzę na skalistym wzgórzu otoczonym »
Pałac Sychrov
Dawny barokowy pałac swój współczesny neogotycki wygląd zawdzięcza księciu z francuskiego rodu Rohan. Pałac jest jedną z najważniejszych budowli w stylu francuskiego romantycznego neogotyku. Jest udostępniony publiczności w znacznym zakresie, więc jego zwiedzenie to doskonała okazja, »
Zamek Karlštejn
Zamek Karlsztejn - Hrad Karlštejn jest najsłynniejszym czeskim zamkiem i jednym z symboli Królestwa Czeskiego oraz jednym z piękniejszych zamków w Europie. Jest to jedna z największych atrakcji turystycznych Czech i jedyną jego wadą jest ... niesamowita popularność - w lecie to miejsce jes »
Zamek Křivoklát
Królewska siedziba została wybudowana w XIII wieku jako ostoja panującego rodu Przemyślidów, później służyła też jako więzienie państwowe Pośród zalesionych wzgórz jaśnieje bielą wysoka cylindryczna wieża starodawnego zamku z potężnymi umocnieniami. Ze względu na dogodne poło »
Zamek Český Šternberk
Zamek Český Šternberk, wznoszący się na skalistym wzgórzu nad rzeką Sázavą w środkowych Czechach, należy do najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych zamków w kraju. Został założony w 1241 roku przez Zdeslava z Divišova, protoplastę rodu Šternberków, który obrał to miejsce jako s »
Zamek Konopiszte
Majestatyczny Zamek Konopiszte znajduje się w środkowych Czechach w pobliżu miejscowości Benešov oddalonej o około 50 km na południowy-wschód od Pragi. Warownia wzniesiona została prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku na polecenie biskupa Tobiasza z Beneszowa. W XVII wieku zamek sta »
Zamek Mníšek pod Brdy
Pierwsza pisemna wzmianka zaś znajduje się w dokumencie Maiestas Carolina cesarza i króla Karola IV (1316-1378). Władca nakazał w nim, aby twierdza i miasteczko Mniszek na zawsze pozostał w majątku korony i był tylko wypożyczany na określony czas zasłużonym dla niej ludziom. Wcześniejs »
Zamek Kokořín
Zamek Kokořín został zbudowany w XIV wieku na skraju majątku panów Dubá przez Hynka Berkę z Dubá. Następnie, w około połowie XIV wieku, zamek przestał być używany. Ze względu na brak napraw i konserwacji przez 16 lat od założenia, popadł w ruinę i stał się niezamieszkalny. W ok »
Zamek Žleby
Nad rzeką Doubrava, nad wioską Žleby góruje majestatyczny zamek, który ma taką samą nazwę jak miejscowość w której stoi. Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi w 1289 roku, kiedy to budowla należała do Jindřicha z Lichtenburka. Pierwotnie gotycki zamek przeszedł wiele rekonstrukcj »
Zamek Vimperk
Zamek Winterberg, położony na ważnym szlaku z Pragi do Pasawy, ma bogatą historię i przeszedł wiele zmian właścicieli i przebudów. Zamek ten został zbudowany w około połowie XIII wieku i po raz pierwszy pojawił się w źródłach pisanych w 1264 roku, związany z Purkartem z rodu panów »
Zamek Orlík nad Vltavou
Pierwotny zamek zbudowano około połowy XIII wieku, a więc w czasach króla Wacława I, albo z inicjatywy jego następcy, Przemysła Ottokara II, w celu ochrony drogi z Milevska do Mirovic, powyżej brodu na lewym brzegu Wełtawy, gdzie pobierano opłaty celne na rzece. Pierwsza wzmianka o ich pob »
Zamek Kunštát
Zamek Kunštát, uznawany za jeden z najstarszych grodów morawskich, odgrywał istotną rolę w dziejach Czech już od wczesnego średniowiecza. Jego początki sięgają przełomu XII i XIII wieku, kiedy na wzgórzu w południowej części Moraw istniał gród obronny kontrolujący okoliczne szlaki »
Zamek Jindřichův Hradec
Zespół zamkowo-zamkowy w Jindřichov Hradec jest trzecim pod względem wielkości kompleksem zamkowym w Republice Czeskiej, ustępując jedynie Zamkowi Praskiemu i Českému Krumlovowi. Jest to narodowy zabytek kultury oraz najważniejszy zabytek miasta. W skład kompleksu wchodzą liczne budowle »
Zamek Grabštejn
Zamek Grabštejn wznosi się na skalistym wzniesieniu niedaleko miasta Hrádek nad Nisou w kraju libereckim, na północy Republiki Czeskiej. W przeszłości zamek ten był punktem obserwacyjnym szlaku prowadzącego do Czech i punktem granicznym, gdzie i dziś spotykają się granice trzech państw »
Zamek Rožmberk
Rožmberk – zamek w miejscowości Rožmberk nad Wełtawą w powiecie Czeski Krumlov w kraju południowoczeskim w Czechach. Obecnie jest własnością państwa i jest zarządzany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Jest otwarty dla publiczności. Jest chroniony jako narodowy zabytek kultury Republ »
Zamek Český Krumlov
Zamek Český Krumlov – zamek znajdujący się w mieście Český Krumlov w południowych Czechach. Jego początki sięgają 1240 roku, kiedy pierwszy zamek został zbudowany przez rodzinę Witigonen, głównej gałęzi potężnego rodu Rosenberg. Zamek w tym miejscu był założony przed 1250 ro »
Zamek Červená Lhota
Życie toczy się w murach zamku Červená Lhota od 600 lat. W tym czasie zamek kilkakrotnie znacząco zmieniał swoje oblicze. Po raz pierwszy było krótko po 1530 roku, kiedy to miejscowa średniowieczna twierdza, udokumentowana na piśmie w 1465 roku, została zakupiona przez rycerza Jana Káb »
Zamek Bitov
Warownia została wzniesiona w XI wieku, co czyni ją jednym z najstarszych zamków w Republice Czeskiej. Usytuowana na wysokiej skarpie nad rzeką Dyją, pełniła ważną rolę jako punkt obronny na południowej granicy państwa czeskiego. Po wygaśnięciu rodu Przemyślidów w 1306 roku zamek prz »
Zamek Buchlov
Zamek Buchlov to jedna z najstarszych i najpotężniejszych królewskich warowni na Morawach, położona malowniczo na szczycie zalesionego wzgórza w paśmie górskim Chřiby, w pobliżu miejscowości Buchlovice w kraju zlińskim. Jego początki sięgają pierwszej połowy XIII wieku, kiedy został »
Zamek Hrádek u Nechanic
Hrádek u Nechanic, położony w północno-wschodnich Czechach niedaleko miasta Nechanice w kraju hradeckim, należy do najbardziej charakterystycznych XIX-wiecznych rezydencji arystokratycznych na terenie Czech. Pałac wznosi się w rozległym parku krajobrazowym zaprojektowanym w stylu angielskim »
Pałac Lednice
Pałac Lednicki – neogotycki pałac znajdujący się w Lednicach w kraju południowomorawskim, w Czechach, przy granicy z Austrią, kilkadziesiąt kilometrów od Brna. Jest on jednym z najważniejszych zabytków kompleksu lednicko-valtickiego. Dawniej na miejscu dzisiejszego pałacu stała twier »
Zamek Hrubý Rohozec
Zamek Hrubý Rohozec należy do dominant i najstarszych zabytków budowlanych Turnovska. Został założony w drugiej połowie XIII wieku, w przeszłości był kilkakrotnie przebudowywany. Służył jako siedziba rodowa Vartenberków, Krajířów i Desfoursów. Obecnie Hrubý Rohozec jest dostępny »
Zamek Velké Losiny
Oryginalna gotycka twierdza wodna została przebudowana w drugiej połowie 16 wieku na renesansowy zamek z arkadowym dziedzińcem. Siedziba przeszła kilka przebudów, jedna z najważniejszych miała miejsce na początku 18-go wieku, kiedy dodano barokową kaplicę z freskami Jana Kryštofa Handkego »
Zamek Náchod
Zamek Náchod, wznoszący się nad doliną rzeki Metuji przy dawnym szlaku handlowym prowadzącym z Czech do Kłodzka, należy do najważniejszych warowni wschodnich Czech. Został założony około 1254 roku przez Hrona z rodu Načeratic, który działał z polecenia króla Przemysła Ottokara II. »
Zamek Kašperk
Královský hrad Kašperk, wzniesiony w 1356 roku na północno-wschodnim cyplu wzgórza Ždánov w paśmie Szumawy, stanowi jedno z najważniejszych dzieł obronnej polityki króla Czech i cesarza rzymskiego Karola IV. Decyzja o jego budowie była podyktowana trzema kluczowymi względami: konieczno »
Zamek Jánský Vrch
Zamek Jánský Vrch, wznoszący się ponad miastem Javorník na Śląsku Morawskim, należy do najważniejszych rezydencji historycznych północno-wschodnich Czech. Jego początki sięgają XI wieku, kiedy na strategicznym wzgórzu istniał wczesnośredniowieczny gród obronny kontrolujący szlaki »
Zamek Pernštejn
Zamek Pernštejn, położony w południowej części Wyżyny Czesko-Morawskiej, należy do najpotężniejszych i najlepiej zachowanych średniowiecznych warowni w Czechach. Jego początki sięgają pierwszej połowy XIII wieku, kiedy ród panów z Medlova wzniósł na skalistym grzbiecie twierdzę o »